Het 4DTango festival wordt sinds het jaar 2000 jaarlijks georganiseerd door Tipotango, in samenhang met de lokale theaters, zoals Plaza Futura, Effenaar. Parktheater (vm. Schouwburg) en Muziekcentrum. Gedurende vier dagen staat Eindhoven in het teken van de Argentijnse tango muziek en dans. Daarbij wordt aandacht besteed aan zowel de muziek uit de Epoca de Oro (rond de jaren '40, met o.a. Gardel, Troilo, Canaro, d'Ariënzo)

maar ook aan tango nuevo (Piazzolla, Pugliese), neotango (niet-klassieke tangodansmuziek) en tangofusion (Gotan, Narcotango, Bajofondo, Otros Aires etc.). Eén van de doelen van TipoTango is om de tango dans en muziek toegankelijk te maken voor het publiek, de participatie te bevorderen en met geschikte dansvloer en docenten de drempel te verlagen om het zelf te (be)oefenen. Voorbeeld doet volgen, en het aanbieden van een breed cultureel programma met Argentijnse muziek, dans, theater en film is consumeren en leren tegelijk. Daarmee zet het 4D TANGO festival een trend.

De tango 4 daagse in Eindhoven trekt bezoekers uit zowel de regio als uit de rest van Nederland en Vlaanderen. Ook komen er 'dance die hards' uit Duitsland, België, Frankrijk en Engeland om zoveel mogelijk kilometers tango te dansen. De laatste jaren is het 4D festival gelijktijdig met de Eindhovense manifestatie 'Dans in den Elzent'. Het festival werd in 2000 geboren als initiatief van Jan van Amelsfoort, Marijke Slegers en Jacob van Kokswijk. Het kreeg al gauw steun van Birkit Wildenburg en Muzaffer Demiray van Tango La Zapada.

Tijdens het eerste festival demonstreerde de 'espectáculo tango' dansgroep van La Zapada zijn kunnen. Het befaamde Argentijnse danspaar Julio & Corina gaf intensieve workshops, een spoedcursus stoomde beginners klaar voor de dansvloer en zoals gebruikelijk werd elke festivalavond afgesloten met een dansavond (salon) tot in de late uurtjes. De volgende dag wist de krant te berichten dat "duizenden dansers uit binnen- en buitenland" het festival hadden bezocht. De "Derde Tango4daagse gaat morgen van start" kopte het Eindhovens Dagblad op 8 mei 2002. Ook in de navolgende jaren genoot 4D tango festival brede aandacht van radio, televisie en nieuwsbladen.

In 2004 beleefde het 4D festival zijn lustrum hoogtepunt met een breed publieksaanbod met o.a. de film "Assassination Tango" van Robert Duvall, een act uit de voorstelling "Ensueños de Tango", muziekuitvoeringen van Orquesta Típica Silencio Tango, Quinteto Zárate, en workshops en optredens van de befaamde dansparen Patricia & Matteo, Oliver & Marissa en Birkit & Muzaffer. De plaatselijke horeca speelt in op het festival met aanbiedingen voor eten, drinken en overnachting.

DE TANGO

Het ontstaan van de tango gaat inmiddels meer dan honderd jaar terug. Uit de vermenging van Spaanse en inheemse Argentijnse culturen met de culturen van de Europese immigrant (met name de Italianen) is de Argentijnse Tango ontstaan. De milonga, habanera en schottis hebben samen met de opera muziek en de canzonetta het ontstaan beïnvloed. Niet zeker is hoe de tango dans is ontstaan. Kwam het van de Milonga, een dans van Andalusische afkomst, waarbij de gaucho's in een gesloten houding dansten? Is het karakteristiek ritme ontstaan uit een vermenging van de Indische ritmes met de Spaanse Habanera?

Is de dans ontstaan uit de Afrikaanse Candombe die de zwarte slaven op hun trommels speelden? Komt het woord Tango van het Afrikaanse Tanganya en werd het door de West-Indische slaven gedanst? Of komt Tango van "Tambo", een negerdans in Argentina? Niemand kan het met zekerheid verklaren. In de beginjaren leek het een rituele dans waarin inheemse religie en het katholicisme met elkaar vermengd waren. Oorspronkelijk danste men in een optocht over straat maar al gauw werden ze naar besloten kring verbannen. Hier ontstonden de eerste danslokalen, de Sociedades Negros, in de volksmond al snel 'Tango's' genoemd. Eind 19e eeuw was Amerika voor velen in Europa de gouden droom. Jonge, mannelijke gelukszoekers zochten hun weg naar Argentinië. De Europese migranten namen muziekinstrumenten mee en hun herinneringen aan de Europese dansmuziek. Aangekomen in Argentinië wachtte hen de grote teleurstelling van armoede en werkeloosheid. De vijandigheid van de reeds zwaar teleurgestelde arme lokale bevolking (de gaucho's van het platteland en de inheemse creolen). De immigranten trokken zich terug in kroegen en speelden walsen, polka's en mazurka's. Ze werden opgevrolijkt door de dames van het nachtleven en al gauw ontstonden de eerste dansomhelzingen.

De gaucho's brachten liederen en muziek mee van de pampa's, de zgn. milonga's, die snel werden aangevuld met de candombes van de negers. Onder invloed van deze improviserende muzikanten ontstond uiteindelijk een muziekvorm die de naam tango meekreeg. Op die muziek dansten niet alleen de immigranten maar ook de elite van de lokale bevolking. Tijdens de dictatuur werd het innige tangodansen gebruikt om elkaar al dansend nieuwtjes in het oor te kunnen fluisteren. Na het einde van de dictatuur in Argentinië verspreidde de Argentijnse tango zich als een dansend vuurtje over de hele wereld. Ongeveer twintig jaar geleden kwam de Argentijnse tango in Nederland.

DE BANDONEON

Bij de dagelijkse droevenis van het immigranten bleek melancholische muziek goed aan te sluiten. Eén van de meegenomen instrumenten was de bandonion, in 1856 ontwikkeld uit de concertina door Heinrich Band. Omdat de toonomvang van deze instrumenten erg beperkt was werden er nieuwe tonen aan toegevoegd. Oplopend tot 150 tonen ontstond een zeer uiteenlopende onlogische rangschikking van de knoppen, wat het bespelen erg moeilijk maakt. De bandoneon is een diatonisch instrument; één toets brengt twee geheel verschillende tonen voort, de ene bij het uittrekken van de balg, de andere bij het duwen ervan. Om een toonladder te kunnen spelen, moet je vier verschillende toetsvolgordes leren in twee bewegingen: duwend of trekkend. De bandoneon heeft met de losse tonen veel meer mogelijkheden dan de accordeon waar de toetsen aan de linkerkant als vaste akkoorden aan elkaar zijn gekoppeld (akkord-eon). Met de ouderdom van de bespelers taande ook de bandoneon weg. Pas met de toenemende populariteit van de tango wordt weer nieuwe lucht in de Europese bandoneon geblazen. Nu kan men in Parijs en Rotterdam op conservatoriumniveau bandoneon studeren en inmiddels worden er ook weer bandoneons gebouwd, o.a. door Harry Geuns.

DE LOCATIE

Vanaf het begin heeft het Gymnasium Augustianum (gebouwd 1912-1925) van het Augustijnenklooster Mariënhage als centraal punt gefungeerd. Sinds 2001 wordt daarbij de onderzaal van de kapel gebruikt, alsook andere zalen in het complex. Het middeleeuwse klooster Ten Hage,werd gesticht in het kasteel dat in 419 aan de Augustijner kanunniken werd geschonken. Het is verbouwd in 1628 en 1632, zoals te zien is aan de muurankers in de meest oostelijke gevel. In de 18e eeuw heeft het gebouw dienst gedaan als verblijf van de rentmeester van de prins van Oranje als heer van Eindhoven. Het complex is grotendeels aangewezen als rijksmonument, waarbij het authentieke monumentale metselwerk in de TipoTango danszaal is beschermd.

TipoTango biedt ruimte aan tango dans en muziek tussen 1865 en heden, maar kijkt ook naar de toekomst. In het project dynamisch beheer van flexibel gebruikte monumentale panden http://sts.bwk.tue.nl/kanaalstraat6 wordt samen met de Technische Universiteit Eindhoven, de gemeente Eindhoven en enkele bedrijven gezocht naar een maatwerk oplossing voor het beheren en exploiteren van het wisselende gebruik van oude gebouwen. Daarbij worden niet alleen de bouwkundige- en milieuaspecten onderzocht, maar ook gewerkt aan een flexibele geautomatiseerde methode om de gemeentelijke gebouwen zo goed mogelijk op vraag, aanbod en regelgeving af te stemmen.